orakels

(De anders gekleurde woorden zijn hyperlinks naar meer informatie)
 

Orakels in de oudheid

 

Manteion
 

Inleiding op de orakels
Latijn: Oraculum, plaats van de (gods)spraak, godsspraak. Grieks: Manteion; uiting v.e. bezetene (priester) of chresterion; lotsbeschikking.
Een orakel is een persoon, of groep, waarvan beweerd werd dat zij wijsheid en/of profetieėn konden brengen. Ook wel worden de uitspraken zelf orakels genoemd. Meestal waren ze spiritueel/goddelijk van nature of een “medium” voor goden. Een orakel sprak dan ook veelal uit naam van een god, zoals Zeus of Apollo. Er werd door de orakels bij hun uitspraken meestal gebruik gemaakt van de oude “hexameter”-vorm.

 

Voordat een orakel werd geraadpleegd ondergingen de bezoekers meestal allerlei riten van reiniging, onderwerping en opoffering.

In veel oude beschavingen bestonden orakels, in Griekenland waren de bekendste: het orakel van Zeus te Dodona, dat van Apollo te Delfi en eveneens Apollo te Didyma (Klein-Aziė). Verder waren er bekende orakelsin Syriė, Egypte en Italiė. De naam “orakel” is afgeleid van het Latijnse werkwoord “orare” dat spreken betekent.

 

De wil der goden kon op verschillende wijzen tot uiting komen:

1. In de uitingen van een bezetene die door de godheid in extase werd gebracht, zoals bijvoorbeeld Delfi.

2. In dromen, bijvoorbeeld Amphiaraüs / Amfiaraos te Oropus en dat van Asklepios te Epidauros.

3. In het ruisen van takken en loof, bijvoorbeeld in Dodone / Dodona.

4. In de afwijkingen van de ingewanden van offerdieren, speciaal de lever van een schaap of vogel, of de lichamen van offerdieren en zelfs mensen: haruspicium.

5. M.b.v. de vlucht van vogels, de toekomst voorspellen, dit noemt men: auspicium.

6. Niet de toekomst voorspellen, maar goedkeuring of afkeuring van de goden verkrijgen, meestal met behulp van vogels maar ook met andere natuurverschijnselen; de Augures.

7. In (stem)geluiden van dieren en mensen.

8. Water, bronnen, stromen enz.

9. Het raadplegen van orakelboeken.

10. Het gooien van voorwerpen.

11. Orakels die geen tussenkomst van een medium vereisten (Trophonios bijvoorbeeld).

 

Orakel van Delfi
 

Als we orakels in soorten willen onderverdelen kunnen we grofweg onderscheid maken tussen orakels die een tamelijk realistische manier van werken hadden, die figuurlijk dus “met beide benen op de grond” bleven staan en orakels die in extase geraakten. Beide soorten konden wél of niet uit eigen kracht voorspellen of een doorgeefluik zijn van bepaalde goden.

Er was niet alleen geloof in de uitspraken van de orakels, maar ook scepsis, zoals bij Hector of bij Herodotos die vaker dan ééns beweerde dat de Pythia (Delfi) zou zijn omgekocht.

De overwinning van het christendom in de 4e eeuw van onze jaartelling maakte een einde aan het bestaan van de orakels, maar waarzeggers zijn er altijd gebleven.

 

Orakel
 

Voor diverse doeleinden konden orakels worden geraadpleegd
In grote lijnen kunnen we de volgende redenen om een orakel te bezoeken onderscheiden:

1. De reinigende- of catharsisfunctie. Deze werd gebruikt bij ziekte, lage oogstopbrengsten of onvruchtbaarheid. Verder ook bij “pech” zoals extreem veel sterfgevallen of het niet bereiken van doelstellingen.

2. Advisering en/of bemiddeling bij moeilijke politieke kwesties.

3. Met betrekking tot het eventueel stichten van nieuwe kolonieėn.

4. godsdienstvoorlichting (welke goden te raadplegen waren of aan welke goden geofferd diende te worden).

5. Een advies over de toekomst van een bepaald persoon: welke richting moet iemand opgaan in zijn leven om succes te behalen?

Hedentendage kennen we nog steeds orakels, zoals in Afrika bijvoorbeeld kennen we het orakel Ifa van het Joruba-volk in Nigeria dat voor iedere vraag 16×16, dus 256 mogelijke antwoorden biedt, of het giforakel van het Zande-volk in Noord-Oost Zaļre en Zuid-Soedan waarbij een aan hoenderen toegediend gif antwoord moet bieden.