Lexicon pa
Palestina (Arabisch: Filastin)
Gebied ten zuiden van Syrië aan de zuid-oostkust van de Middellandse Zee. Sinds 1948 staatkundig verdeeld tussen Israël en Jordanië. In de tijd van de 18e dynastie der Egyptenaren is Palestina bewoond door semitische stammen die door de Egyptenaren Chorieten genoemd werden en door de Joden en Kanaänieten de Palestijnen. Palestina werd eind 16e eeuw v.C. door de Egyptenaren bezet. Na het verval van Egypte in de 12e eeuw v.C. konden de Filistijnen en niet-semitische volken zich vestigen in de kustzone. Hebreeuwse stammen vestigden zich in het binnenland. De Hebreeuwse stammen vormden later onder Saul een rijk dat gesplitst werd in het rijk Israël en het rijk Juda. Israël werd veroverd door de Assyriërs en Juda door Nebukadnezar II van het nieuw-Babylonische rijk. Palestina werd van 539 - 531 v.C. veroverd door de Perzen, daarna door Alexander de Grote. Later werd het verdeeld tussen Syrië en Egypte. In het midden van de 2e eeuw v.C. vochten de Joden zich onder leiding van de Makkabeeën vrij. 63 v.C. werd Palestina onderworpen door Rome: twee Joodse opstanden werden neergeslagen en de invoering van het christendom leidde tot verdere onderdrukking. Na het Romeinse rijk werd Palestina Byzantijns en weer later Arabisch, vanaf 1096 Egyptisch. Palestina werd object van de kruistochten tot de 13e eeuw en kwam in 1517 bij het Osmaanse rijk. Aan het einde van de 19e eeuw werd Palestina langzamerhand gevuld met Joden als gevolg van het zionisme, na 1933 nam de Joodse immigratie sterk toe, vooral door de vervolgingen van de Duitsers. Na het stichten van de staat Israël, werd de rest van Palestina met Transjordanië tot Jordanië samengevoegd, hierdoor ontstond de Palestijnse kwestie. De belangen van de Palestijnen (die grotendeels in Zuid-Libanon woonden) werden behartigd door de VN-organisatie UNRWA. De Palestijnen streven vanaf dat moment tot de dag van heden nog steeds naar een eigen staat, dit leidt tot grote onlusten in Israël (terreuracties) en het ontstaan van verschillende Palestijnse vrijheidsbewegingen.
Pantheon
Oorspronkelijk een tempel gewijd aan alle goden, later werden ook gebouwen zo genoemd die gewijd waren aan de herinnering van beroemde personen. In de letterkunde is een pantheon een uniforme uitgave van klassieke werken.
Parthen (Oud-Perzisch: Parthawa, lieden van de rand)
Nomadenvolk van Iraanse stam (Dahergroep), die in de derde eeuw v.C. opstonden en de Seleucidische satrapie Parthië bezetten en er een rijk stichtten van overeenkomstige naam. Tevoren waren zij min of meer onderworpen aan het Perzische, het Macedonische en het Syrische rijk. Het nieuwe Partische rijk stond onder Arsakes (rijk van de Arsakieden). Het zwaartepunt hiervan lag in het Oosten (het huidige Afghanistan). Als godsdienst hadden de Parthen de leer van Zarathoestra / Zoroaster, terwijl zij Pehlevi spraken. Gevreesd waren hun geharnaste ruiterij en hun boogschutters. Een van de voornaamste vorsten was Mithradates I (ca. 174-136 v.C.), die het gezag van het rijk uitbreidde over het Tigris-Eufraatgebied. In 53 v.C. versloegen zij Crassus bij Carrhae. Ook de Romeinse keizers hadden regelmatig moeilijkheden met de Parthen, die zij niet blijvend konden oplossen. Tot in de eerste eeuw a.D. stonden de Parthen niet vijandig tegenover de Hellenistische cultuur. Gaandeweg evenwel vond de anti-Hellenistische stroming ingang, waardoor het nationaal Perzische element naar voren kwam. Deze beweging is voor de Parthen noodlottig geweest. Tussen 224-227 n.C. maakte de Pers Ardeschier of Ardashir (onder de Sassanieden) een einde aan de heerschappij van Parthië en ontstond het nieuw-Perzische rijk. Hun kunst was een mengsel van Griekse en Oosterse elementen.
Paulus (? - 64 of 67 a.D.) (Oorspronkelijk: Saulus van Tarsus)
(Dominante) apostel van Jezus Christus. Aanvankelijk fanatiek tegenstander van het (jonge) Christendom. Tentmaker van beroep. Waarschijnlijk een farizeeër. Over zijn geboorte en dood zijn tegenstrijdige verhalen bekend. Kort nadat hij werd heengezonden door de opperpriester om te helpen het christendom te onderdrukken (33 a.D.) ontmoette hij Jezus bij Damascus, die hem vroeg: "Paulus, waarom vervolg je mij"? Werd daardoor tot inkeer gebracht en een vurig belijder van het christendom. Onder het apostelconcilie kreeg Paulus toestemming het christendom onder de heidenen te verkondigen. Reisde overal heen om dat te doen, met aanvankelijk gemengd succes. Werd door Joodse overheden te Jerusalem gevangen genomen vanwege zijn vrije gedachten over het jodendom (stelde bijvoorbeeld besnijdenis ter discussie), maar werd op last van Rome daar heen gezonden (hij was Romeins staatsburger en deed daar zelf een beroep op). Men stelt wel dat hij daar in 64 a.D. is onthoofd, maar andere bronnen vermelden dat hij pas in 67 a.D. is overleden. Ook wordt gezegd dat hij reeds na zijn gevangenneming in 62 a.D. is terechtgesteld. Een ander verhaal verteld dat Paulus na 64 a.D. naar Spanje ging alwaar hij nog enkele jaren leefde. Was de eerste theoloog, wiens middelpunt het leven, lijden, sterven en opstanding van Jezus was.
Pausanias(2) (Latijn: Pausanius)(2e eeuw a.D.)
Belangrijk (toeristisch) beschrijver van oude gebouwen, veel kennis is aan hem te danken. Schreef o.a. de Periheges tes Hellados (rondleiding door Griekenland). Werd in de Griekse literatuur een "Periëgeet" genoemd, dit is een auteur die landen beschrijft met vermelding van bezienswaardigheden. Uitgaven Periheges tes Hellados;:Frazer (zes delen, 1898), Jones en Ormerod (1940).
Mespotamië / Sumerië / Babylon / Irak
Orakels, sibilles en andere zieners
Meer van Suyderland.com ?
