Lexicon van de oudheid ha
Keizer van Rome van 117 - 138. Opvolger van Tajanus, voorganger van Antoninus Pius. Geboren als Publius Aelius Hadrianus. Derde van de adoptiefkeizers. O.a. bekend van het door hem herbouwde pantheon en de muur van Hadrianus in Engeland, dit is slechts een klein deel van hetgeen hij allemaal heeft laten verrichten op bouwkundig gebied, waaronder eveneens de aanleg van complete nieuwe steden. Hervormde daarnaast nog de rechtspraak en stelde een ambtenarenapparaat in. Vocht o.a. tegen de Daciërs, de Westgoten en de Parthen.
Oude Sumerische godheid, vader van Ninlil. God van de voorraden en de overloed.
Archeologische site van een groep terpen/nederzettingen, in de Khabur-vallei in het noordoosten van Syrië, dicht bij de Turkse grens. Geeft naam aan de cultuur (Tell-Halaf-cultuur) die wijd verspreid in het noorden van Mesopotamië leefde, in de periode van 5500 tot 4500 v.C. Het wordt gekarakteriseerd door fijn geschilderd aardewerk, met figuren in zwart, rood en wit op een licht-bruingele achtergrond. Er is een verschil te zien in het aardewerk tussen de oostelijke nederzettingen enerzijds en de westelijke nederzettingen, waaronder Halaf anderzijds. Alhoewel nog geen sites uitgebreid zijn onderzocht en geheel zijn opgegraven, zijn er toch wel al wat gebouwen blootgelegd. De bouwstijl bestond uit ronde gebouwen of meerdere huizen in het rond aan elkaar vast, toegankelijk via een rechthoekig voorvertrek. De muren werden opgetrokken met klei-stenen. Sommige gebouwen wijzen op religieuze doeleinden, er zijn enige figuren van vrouwengestaltes gevonden, maar de meeste gebouwen waren waarschijnlijk gewoon woningen. De Halaf-mensen beoefenden "droge landbouw" (gebaseerd op natuurlijke regens zonder vormen van irrigatie). Ze verbouwden emmer, twee-rijïge gerst en vlas. Ze hielden huisdieren, vee, schapen en geiten. Naast het fijne aardewerk zijn ook stenen zegels/stempels gevonden, die waarschijnlijk gebruikt werden om persoonlijke bezittingen mee te markeren, zoals we in andere culturen eveneens zien. De Halaf cultuur werd opgevolgd door de Ubaïd-cultuur.
Oude Karische havenstad in het zuidwesten van klein Azië, door Doriërs gekoloniseerd. Tegenwoordig Bodrum (Turkije). Leverde een klein aantal schepen voor de Perzische vloot tijdens de tocht van Xerxes in de Perzische oorlogen. De stad beleefde zijn grootse bloei in het midden van de 4e eeuw v.C. onder de satraap Mausollos, wiens monumentale graftombe (Mausoleum) wereldberoemd was.
Koning van Babylonië. Aangenomen wordt dat hij begonnen is met de bouw van de beroemde toren van Babel welke nu kan worden geïdentificeerd met de tempeltoren in Babylon die door de Babyloniërs Etemenanki genoemd werd. Op een stèle (diorieten zuil) welke in 1902 bij Soesa werd gevonden, waren de wetten van Hammurabi ingebeiteld in spijkerschrift. Deze wetten waren doorgaans humanitair, opmerkelijk was echter de wet: oog om oog, tand om tand, welke uit de toon viel t.o.v. de andere opschriften en welke ook in vele andere geloven later werd verkondigd.
Terrasvormige verhogingen, begroeid met tropische planten en bomen, op elkaar gestapeld. Gebouwd door Nebukadnezar II om zijn vrouw te behagen (ca. 7e eeuw v.C.). 1 van de 7 wereldwonderen.
Stad in Assyrië. Ook wel Harranboth genoemd. Oude (Assyrische) stad in Mesopotamië, tegenwoordig gelegen in Turkije. Het was een belangrijk handelscentrum aan een route van Ninevé naar Karchemisj en de zetel van de Assyrische maangod. De Babyloniërs overwonnen tesamen met de Meden en de Scythen de stad. Wordt veel genoemd in de bijbel.
Een haruspex was een soort voorspeller in de Romeinse geloofsovertuiging die helderziendheid beoefende door de ingewanden van geofferde dieren te bestuderen, vooral levers van schapen en ingewanden van vogels waren erg in trek. Het meervoud is haruspices. Verondersteld wordt dat deze vorm van voorspellen afkomstig is van de Etrusken; te Piacenza is een bronzen lever gevonden voorzien van tekens en godennamen, hiervan neemt men aan dat het gebruikt is door een haruspex. Gedurende het gehele Romeinse keizerrijk is haruspicium beoefend geweest, keizer Claudius bijvoorbeeld studeerde Etruskisch en opende een college om hun kunst te bewaren en verbeteren, dit college bleef bestaan tot aan Theodosius I. De haruspices boden hun diensten aan toen in 408 de Goten onder leiding van Alarik Rome bedreigden, paus Innocentius I stemde toe in het aannemen van deze hulp, zolang de rituelen geheim gehouden zouden worden. Ze zijn nauw verbonden met de beoefenaars van auspicium en met de augures, deze manieren van "helderzien" staan bekend onder de term: divinatio.
Volk dat leefde in het noorden van Mesopotamië van ca. 6000-5250 v.C., in dorpen met meestal niet meer dan 500 inwoners. Deze landbouwers vestigden zich in het noorden omdat daar genoeg regen viel voor vormen van "droge" landbouw. Gewassen o.a.: einkorn, emmer en een variant op gerst. Bekende voortbrengselen zijn het specifieke "Hassuna-aardewerk", roodachtig van kleur met rechtlijnig motief. Eerst ruw aardewerk, werd later verfijnder. Ongeveer hetzelfde soort aardewerk is ook in Jericho teruggevonden. Verder maalstenen, bakovens en overblijfselen van dieren waaruit blijkt dat zij die domesticeerden. Brachten irrigatie naar de streek. Aanbidding van vrouwelijke goden en geloof in leven na de dood.
Werd ca. 845 koning van Damascus, vermoordde Benhadad en volgde hem op. In de bijbel verschijnt hij als bondgenoot van Elisha (Ahab van Israël of Jehu van Samaria ?), later als veroveraar van Israël, waarbij hij alle Hebreeuwse bezittingen onteigende en vernietigde, Judah verwoestte en Israël lamgeslagen weer achter liet. Volgens een inscriptie van de Assyrische koning Salmanassar III, weerstond hij een aanval van diezelfde Assyriërs en wist hij Damascus, Syrië en Palestina onafhankelijk te houden.
