Wondere Wereld

De piramide van Giza (Gizèh)

Zoals ie er nu uit ziet

Korte beschrijving:
Toegewezen aan Khufu (Cheops) omstreeks
2600 v.C. , farao van Egypte. Het enige van de 7 wereldwonderen dat de tand des tijds heeft doorstaan. Waarschijnlijk het grootste solitaire gebouw ooit gebouwd en tot de 19^e eeuw ook het hoogste.

Ligging:
De piramide is gelegen bij Giza,een dodenstad (begraafplaats) van het oude Memfis, vandaag de dag maakt het deel uit van Caïro, hoofdstad van Egypte.

Beschrijving:
De piramide heeft een geschat gewicht van 5 miljoen ton. Ze is gebouwd met een ongelooflijke precisie, zeker als we ons realiseren dat destijds de mensen uiteraard niet konden beschikken over satellieten, verkenningsvliegtuigen enz. Oorspronkelijk was ze 146,6 meter hoog, elke zijde is 229 meter lang, met een hellinghoek van ca. 51 graden en 51 minuten (51°,50′,40″) en een gemiddelde afwijking t.o.v. het geografische noorden van (0°,3′,6″) (hoe wist men toen waar precies het noorden lag)? Ze beslaat een gebied van 13 x 0,4 hectare (13 acres, (1 acre = 4047m²)). De zijden liggen pal (loodrecht) op de vier windstreken. De maximale afwijking in lengte van de zijden is 0,1% ! (Iets wat tegenwoordig zelfs vrijwel nooit wordt bereikt) en de fundering heeft een maximale hoogte-afwijking van nog geen 2 centimeter. De stenen zijn zó vlak en liggen zó precies tegen elkaar aan, dat er geen theelepeltje tussen past. Ze bestaat uit ongeveer 2,3 miljoen steenblokken, elk met een gewicht van ongeveer 2 ½ ton. Ze is gebouwd op de westoever van de Nijl, wat een groot, bijna vlak, kalksteenplateau is. Er wordt verder verondersteld dat er genoeg stenen zijn om een 3 meter hoge muur van 30 centimeter dik om héél Frankrijk te zetten. De ingang zit aan de noordzijde, de graftombe van de farao Cheops ligt in het midden. De sarcofaag is gemaakt van rood graniet, dezelfde steensoort als de muren van de grafkamer. Er is een prachtige steen, met zeer scherpe randen boven de ingang, deze is 3 meter lang en 1,3 meter dik, uiteraard is er helemaal geen cement o.i.d. gebruikt. De sarcofaag ligt eveneens precies evenwijdig aan de vier windstreken en is maar 1 centimeter smaller dan de ingang. Het binnenste van de piramide bestaat uit een afdalende gang, van hieruit kom je bij een rotskamer, een koninginnenkamer, een aantal luchtkanalen en een stijgende gang die doorloopt in een grote galerij met op het einde de koningskamer. In de koningskamer bevindt zich het graf van de farao. Boven de koningskamer zijn vijf kamers met grote granieten balken die de druk van de steenmassa erboven opvangen. De schachten die vanuit het midden van de zuidelijke en noordelijke muur van de grafkamer lopen, zijn waarschijnlijk gebouwd om de reis van de ziel van de koning naar de sterren mogelijk te maken.

Geschiedenis:
Farao Cheops (4^e dynastie) heeft het laten bouwen rond 2600 v.C. om als graf voor zichzelf te dienen. Men veronderstelt dat het 20 jaar heeft geduurd om deze piramide te bouwen.
Het is niet bekend hoe deze blokken op hun plaats zijn gelegd, er zijn verschillende theorieën over. Zo wordt gedacht aan hellingen waar tegenop de stenen werden gesleept, ook zijn er theorieën over steigers en zelfs scharnierende hefbomen. Modernere theorieën zeggen dat ze zijn gemaakt als observatorium voor de ruimte, door sektes, dat ze zijn gebouwd bovenop geometrische structuren van nog véél oudere beschavingen en zelfs zijn er theorieën dat er buitenaardse wezens aan te pas moeten zijn gekomen (laten we die op voorhand maar niet ál te serieus nemen toch?). Tot op heden echter, blijft het meest waarschijnlijk dat deze piramide, net zoals de andere piramides, is gebouwd door de mensen die leefden aan de westelijke oever van de Nijl,
als begraafplaats voor hun koningen.

Het beeld van Zeus

Zoals het er uit gezien zou kunnen hebben

Korte beschrijving:
Een 12 meter hoog beeld in een tempel van deze god, belegd met goud en ivoor. Deze tempel is in 426 door brand verwoest.

Ligging:
Het beeld was geplaatst in de grote tempel van Zeus in Olympia in West-Griekenland, 150 kilometer ten Westen van Athene.

Beschrijving:
“In zijn rechterhand een beeltenis van Nikè (godin van de overwinning), gemaakt van ivoor en goud, in zijn linkerhand zijn scepter, ingelegd met alle mogelijke metalen en een adelaar daarop neergestreken. De sandalen van de god zijn gemaakt van goud, net zoals zijn gewaad”. Aldus de woorden van de Griek Pausanias (2e eeuw). Toen het beeld klaar was paste het nauwelijks in de tempel, Straboon schreef: “Het beeld is buiten alle proporties: Feidias heeft het beeld zittend gemaakt, maar met zijn hoofd zó dicht onder het plafond dat je de indruk krijgt dat wanneer hij zou opstaan, hij het gehele dak van de tempel er af zou drukken”. De voet van het beeld was 6,5 meter breed en 1 meter hoog, het beeld zelf was zo hoog als een flatgebouw met vier verdiepingen. Het beeld was zó groot dat er meer werd geschreven over de sokkel en de zetel van Zeus, dan over het lichaam. De troon was bezet met sfinxen en gevleugelde afbeeldingen van Nikè. Griekse goden en mythische figuren zoals Apolloon, Artemis en Niobes kinderen waren eveneens aanwezig. Het beeld was hier en daar versierd met giften van koningen en heersers, het meest opzienbarende daarvan was een wollen gordijn, voorzien van Assyrische geweven patronen en gekleurd met Phoenicische verfstof. Vandaag de dag is er niets over dan wat rotsblokken, de fundering en gevallen pilaren.

Geschiedenis:
Het beeld is gemaakt ter ere van Zeus, voor hem werden eveneens de Olympische spelen gehouden. Ten tijde van de spelen, stopten de volkeren met oorlog voeren. Atleten van Klein-Azië, Syrië, Egypte en Sicilië deden mee en allen aanbaden de koning der goden. Na verloop van tijd vond men de tempel er een tikje “mondain” uitzien en moesten er een aantal dingen aan worden “opgeknapt”. Een prachtig beeld zou dé oplossing zijn. De Atheense beeldhouwer Feidias werd voor deze gewijde taak uitverkoren. De tempel was ontworpen door de architect Libo(o)n en gebouwd rond 440 v.C. Feidias heeft er acht jaar aan gewerkt. De werkplaats van Feidias was (toevallig?) precies zo groot als de tempel van Zeus, daar heeft hij aan de verschillende onderdelen van het beeld gewerkt dat later in de tempel in elkaar werd gezet. In de 2e eeuw v.C. werd het reeds verweerde beeld op zeer knappe wijze gerestaureerd. Caligula, keizer van Rome,
besloot het beeld op te pakken en mee te nemen naar huis, maar zijn stellages bezweken onder het gigantische gewicht. Toen in 391 keizer Theodosius I de Olympische spelen verbood werd ook de tempel op zijn last gesloten. Olympia werd verder nog geplaagd door aardbevingen, aardverschuivingen en overstromingen en de tempel werd door een brand verwoest in de 5^e eeuw. Reeds daarvoor was het beeld door welgestelde Grieken verplaatst naar een tempel in Constantinopel (Istanbul), alwaar het nog een tijdje overleefde tot het werd verwoest door een brand in 462. Later zijn nog replica’s gemaakt, géén daarvan hebben de tand des tijds overleefd.

De tempel van Artemis

Zoals ze er uit gezien zou kunnen hebben

Korte beschrijving:
Een kolossale tempel, gebouwd door Kroisos in 550 v.C. ter ere van Artemis (de godin van de jacht, de natuur en de geboorte). Ze was versierd met prachtige bronzen beelden die gemaakt waren door de allerbeste kunstenaars van die tijd en had een afmeting van 110 x 55 meter. Door invallende Goten in 262 vernietigd.
Sommige delen ervan bevinden zich nog steeds in het “British museum“.

Ligging:
De tempel stond in Efese, bij de huidige stad Selçuk, ongeveer 50 kilometer ten zuiden van Izmir (Smyrna) in Turkije.

Beschrijving:
Ondanks het feit dat het één van de vele tempels was, was deze zó bijzonder dat zij met recht een plaats heeft verdiend tussen de 7 wereldwonderen. Het was volgens zeggen het prachtigste gebouw dat ooit op de aarde heeft gestaan. Hij wordt ook wel de grote marmeren tempel of tempel D genoemd. De bouw werd gesponsord door Kroisos, koning van Lydië
en ontworpen door de Griekse architect Chersiphroon. Het was voorzien van talrijke bronzen beelden van vooraanstaande kunstenaars: Feidias,
Polykleitos, Kresilas en Fradmon. De funderingen waren rechthoekig van vorm zoals de meeste tempels van die tijd. Het grote verschil met andere heiligdommen was dat deze geheel van marmer was gemaakt. Het had een rijk versierde façade die over een ruime binnenplaats uitkeek. Marmeren trappen rondom leidden naar het grote platform dat 80 bij 130
meter mat. De kolommen waren 20 meter hoog met Ionische kapitelen en ze hadden gegraveerde ronde zijden.In totaal waren er 127 kolommen, rechthoekig uitgelijnd over het gehele platform behalve de centrale cella. De tempel bevatte vele kunstwerken, inclusief vier bronzen beelden van amazonen, gemaakt door de beste kunstenaars van die tijd. Toen Paulus de stad bezocht, was de tempel versierd met gouden pilaren, zilveren beeldjes en vele schilderijen. Er is geen bewijs dat er een beeld van Artemis in het midden van de tempel heeft gestaan, maar er is geen enkele reden om dan ook maar aan te nemen dat dit niet het geval zou zijn geweest. Onlangs zijn er bij opgravingen ook geschenken gevonden van pelgrims in de vorm van beelden van Artemis, gemaakt van goud en ivoor. Verder heeft men ook oorbellen, armbanden en halskettingen gevonden, afkomstig uit het verre Perzië en India. De vroege gedetailleerde beschrijvingen van de tempel hebben
de archeologen zeer geholpen deze te reconstrueren, de huidige reconstructies geven ons een behoorlijk beeld van het uiterlijk, maar de werkelijke schoonheid ligt in de architectonische hoogstandjes en artistieke details welke voor altijd voor ons onbekend zullen blijven (?).

Geschiedenis:
De tempel was gebouwd ter ere van de godin van de jacht, de wilde natuur en de vruchtbaarheid: Artemis. Ondanks het feit dat de funderingen stammen uit de 7e eeuw v.C., was de tempel zelf rond 550 v.C. gebouwd. Het had niet alleen een religieuze doelstelling maar deed ook dienst als marktplaats. Het heiligdom werd bezocht door kooplieden, toeristen, handwerkslieden en koningen die de godin eerden door hun winsten met haar te delen. In de nacht van 21 juli 356 v.C. heeft een persoon
genaamd Herostratos de tempel in brand gestoken, die daarop tot de grond toe afbrandde. De reden daarvoor was dat deze man zijn naam voor eeuwig wilde vastleggen, dát is hem gelukt, echter hij werd wel terstond ter dood veroordeeld en terechtgesteld. Toevalligerwijs werd ook in die zelfde nacht, Alexander de Grote geboren. De geschiedschrijver Ploutarchos
schreef later dat de godin zó druk doende was met de begeleiding van de geboorte van Alexander de Grote dat ze vergat haar tempel tegen dit onheil te behoeden. De twintig jaren die daarop volgden werd hij geheel herbouwd, deze wordt door archeologen nu tempel E genoemd. Toen Alexander de Grote Klein-Azië veroverde heeft hij
geholpen met de herbouw ervan. Paulus had grote moeite om in Efese het Christendom te verkondigen, men wilde niet wijken van hun geloof in de godin Artemis. Toen de tempel weer werd verwoest, dit keer door de Goten in 262, beloofden de mensen wederom deze te herbouwen. In de 4e eeuw waren echter de meesten bekeerd tot het christendom en verloor de tempel zijn geloofswaarde. Johannes, patriarch (bisschop) van Constantinopel, ook wel Chrysostomos (guldenmond) genoemd, heeft de tempel in 401 de nekslag toegediend en tot de grond toe verwoest. Later werd Efese geheel verlaten en pas in de 19e eeuw werd de plaats weer opgegraven. De graafwerkzaamheden hebben de funderingen blootgelegd, alsmede de weg naar deze moerassige plek. Men heeft nog geprobeerd de tempel te herbouwen maar verder dan een paar zuilen is men (voorlopig ?) niet gekomen.

De faros van Alexandrië

Zoals hij er uit gezien zou kunnen hebben

Korte beschrijving:
Gigantische vuurtoren op de oostkaap van het eiland Pharos te Alexandrië, 110 – 140 meter hoog. In de eerste helft van de 14^e eeuw verwoest door een aardbeving, delen ervan zijn in 1994 in de zee teruggevonden.

Ligging:
Het was gelegen op het (vroegere) eiland Pharos, dat nu een uitsteeksel is van de stad Alexandrië in Egypte.

Beschrijving:
Voor zeelieden betekende het een veilige terugkomst, voor architecten betekende het het hoogste bouwwerk op aarde en voor wetenschappers was het de spiegel die hen het meest fascineerde; de reflectie van deze spiegel droeg meer dan 50 kilometer uit de kust! Oude geschriften van Straboon en Plinius de Oude geven ons beschrijvingen van de toren en de prachtige witte marmeren omhulling. Ze vertellen ons hoe de spiegels tientallen kilometers ver konden reflecteren en zelfs dat ze werden gebruikt om schepen op te sporen en te verbranden nog vóórdat ze de kust konden bereiken. In 1166 bezocht een Arabische reiziger genaamd Abou-Haggag Al-Andaloussi de vuurtoren. Hij verstrekte ons een rijkdom aan informatie en gaf een nauwkeurige beschrijving van het gebouw wat moderne archeologen hielp om het gebouw te reconstrueren. Het bestond uit drie delen. Het onderste deel was 57,53 meter hoog en had een cylindrische kern, het middelste gedeelte was achthoekig en had een lengte van 27,45 meter en het derde deel was rond met een lengte van 7,32 meter. De totale hoogte van het bouwwerk bedroeg ongeveer 117 meter (de maateenheden waren destijds verschillend per gebied), wat gelijkwaardig is met een tegenwoordig flatgebouw van veertig verdiepingen! Het hart van de vuurtoren werd gebruikt als een gang om de brandstof voor de vuurtoren naar boven te hijsen. Een beeld van Poseidon bekroonde de top van het gebouw.

Geschiedenis:
Kort na de dood van Alexander de Grote, nam zijn commandant Ptolemaios I (Soter) de macht over in Egypte. Hij was getuige geweest van het stichten van Alexandrië en maakte daarvan zijn hoofdstad. Voor de kust lag een klein eiland: Pharos, de legende zegt dat deze naam afkomstig is van: farao’s eiland. Het eiland was verbonden met het vasteland door een dijk genaamd de “Heptastadion” welke de stad een dubbele haven gaf. Vanwege de gevaarlijke zeilomstandigheden en de ondiepe kust was een vuurtoren broodnodig. Het project was bedacht en aangevangen door Ptolemaios I rond 290-280 v.C., maar werd pas na zijn dood voltooid tijdens de regeerperiode van Ptolemaios II (Filadelfos). Sostratus, een tijdgenoot van Eukleides, was de architect, maar gedetailleerde berekeningen voor het gebouw en zijn accessoires werden verricht
in de Alexandrijnse bibliotheek / mouseion. Het gebouw werd opgedragen aan Ptolemaios I (Soter) en zijn vrouw Berenike. Eeuwenlang werd de
vuurtoren in de nacht gebruikt door licht van vuur te reflecteren en overdag het zonnelicht. Het werd zelfs afgebeeld op Romeinse munten, net zoals vandaag de dag nog sommige belangrijke gebouwen eveneens op de munten worden geslagen.
Toen de Arabieren Egypte veroverden, bewonderden ze Alexandrië om zijn pracht en rijkdom. De vuurtoren wordt in hun geschriften vaak genoemd. De latere Egyptische heersers
echter, verhuisden de hoofdstad naar Caïro aangezien ze niet veel belang hadden bij de Middellandse Zee. Toen per ongeluk eens de spiegel naar beneden werd gehaald, heeft men het niet meer op zijn plaats teruggezet. In het jaar 956 werd Alexandrië door een aardbeving dooreen geschud en ontstond er (geringe) schade aan de vuurtoren. Later, in 1303 en 1323 brachten nieuwe aardbevingen meer serieuze schade aan het gebouw toe. Toen in 1349 de beroemde Arabische reiziger Ibn Battuta Alexandrië bezocht, kon hij al niet meer de vuurtoren in of zelfs maar de deur bereiken. Toen in 1480 de sultan der
Mamelukken genaamd Qaitbay, besloot de verdediging van Alexandrië te versterken, bouwde hij een middeleeuws fort precies op de zelfde plaats waar de vuurtoren stond, met behulp van de stenen en het marmer van diezelfde vuurtoren.
Van de zes wereldwonderen die verdwenen zijn, was de vuurtoren de laatste, zodoende hebben we exacte en nauwkeurige gegevens over zijn vorm en precieze locatie.
Alhoewel de vuurtoren van Alexandrië nu niet meer bestaat heeft het wel zijn invloed op de vele huidige vuurtorens van tegenwoordig in de omgeving van de Middellandse Zee helemaal tot aan Spanje. Op taalkundig gebied heeft het eveneens nog steeds zijn weerslag, kijk maar in de woordenboeken naar de Franse, Italiaanse en Spaanse namen voor vuurtoren.