Inleiding op de 7 wereldwonderen

De eerste lijst van de 7 wereldwonderen was ongeveer in de tweede eeuw samengesteld. Het oudste geschrift dat iets vermeldt over bijzondere bouwwerken en andere bijzonderheden op aarde is de geschiedenis (Historiae) van Herodotos, geschreven in 440 v.C. Herodotos beschreef drie bouwwerken te Samos die alledrie naar zijn idee, het begin zouden kunnen zijn van een lijst van wereldwonderen, nl.: de tempel van Hera, het tunnelaquaduct en de havendam. De definitieve lijst hebben deze drie bouwwerken echter nooit gehaald. Tientallen jaren later schreven andere Griekse geschiedschrijvers ook over deze wereldwonderen. Callimachos van Cyrene (305 – 240 v.C.), schreef: “een verzameling van wonderen over de gehele wereld”. Het boek zelf is nooit gevonden, waarschijnlijk is het vernietigd tezamen met de bibliotheek van Alexandrië.

De oudst bekende lijst van de 7 wereldwonderen kennen we van Antipatros van Sidon (ongeveer 2e eeuw v.C.), als een soort reisgids door de oudheid. Oorspronkelijk stonden hiertussen ook de stadsmuren van Babylon, maar in de 6e eeuw zijn deze vervangen door de vuurtoren van Alexandrië, door Gregorius van Tours. De laatste lijst is gemaakt in de Middeleeuwen, de Nederlandse kunstenaar Maerten van Heemskerck (1498 – 1574) heeft er ook nog afbeeldingen bij gemaakt. Pas in de renaissance en barokperiode werd de lijst erkend als officieel.

In de tijd vóór de 6e eeuw heeft de lijst een groot aantal veranderingen ondergaan, gelukkig hebben de Arabieren nog geschriften teruggevonden waardoor er een restauratie kon plaatsvinden van de uiteindelijke lijst die door Philon in de 3e eeuw v.C. ook werd opgetekend.

Alle 7 wereldwonderen lagen binnen het rijk van Alexander de Grote. De 7 wereldwonderen onderscheidden zich van andere oude bouwwerken door hun pracht en praal en de schijnbare onmogelijke gedachte dat ze door mensenhanden (zeker uit die tijd) zijn gemaakt.

Verder heeft het getal 7 zelf ook een grote invloed hier op gehad, het getal 7 is nl. een heel belangrijk getal in de oudheid dat op heel veel manieren terugkomt. In de Babylonische en Egyptische filosofie bijvoorbeeld nam men het getal 7 aan als centraal getal door de redenering dat het een som is van 3 en 4, 3: vader, moeder en kind, 4: de 4 windrichtingen. Ook voor Pythagoras was het getal 7 een bijzonder getal, nl. in de wiskunde zijn driehoeken en vierhoeken de belangrijkste basale meetkundige figuren. Denk verder ook maar aan de 7 dagen waarin de aarde met alles er op en er aan is geschapen, volgens de bijbel (wat voorheen al de leer was van de oude Joden). De Grieken en Romeinen vereerden 7 wijzen, Rome is gebouwd op 7 heuvels, de 7 doodzonden van de katholieke kerk, de 7 sacramenten, de 7e hemel (ook bij ons in Nederland een veel gebruikte uitdrukking). In het Oosten kent men 7 graden van (geestelijke) verlichting, het boek met de 7 zegels, de 7 schalen Gods gramschap, de 7 plagen enz. enz.

Het was dus niet verwonderlijk dat men uiteindelijk in de oudheid kwam tot een lijst van 7 wereldwonderen, wat dan ook één van de oudste 7-heden is.

De Pyramide van Cheops

De piramide van Giza (Gizèh)
Piramide van Cheops
Zoals ie er nu uit ziet

Korte beschrijving:
Toegewezen aan Khufu (Cheops) omstreeks
2600 v.C. , farao van Egypte. Het enige van de 7 wereldwonderen dat de tand des tijds heeft doorstaan. Waarschijnlijk het grootste solitaire gebouw ooit gebouwd en tot de 19e eeuw ook het hoogste.

Ligging:
De piramide is gelegen bij Giza,een dodenstad (begraafplaats) van het oude Memfis, vandaag de dag maakt het deel uit van Caïro, hoofdstad van Egypte.

Beschrijving:
De piramide heeft een geschat gewicht van 5 miljoen ton. Ze is gebouwd met een ongelooflijke precisie, zeker als we ons realiseren dat destijds de mensen uiteraard niet konden beschikken over satellieten, verkenningsvliegtuigen enz. Oorspronkelijk was ze 146,6 meter hoog, elke zijde is 229 meter lang, met een hellinghoek van ca. 51 graden en 51 minuten (51°,50′,40″) en een gemiddelde afwijking t.o.v. het geografische noorden van (0°,3′,6″) (hoe wist men toen waar precies het noorden lag)? Ze beslaat een gebied van 13 x 0,4 hectare (13 acres, (1 acre = 4047m2)). De zijden liggen pal (loodrecht) op de vier windstreken. De maximale afwijking in lengte van de zijden is 0,1% ! (Iets wat tegenwoordig zelfs vrijwel nooit wordt bereikt) en de fundering heeft een maximale hoogte-afwijking van nog geen 2 centimeter. De stenen zijn zó vlak en liggen zó precies tegen elkaar aan, dat er geen theelepeltje tussen past. Ze bestaat uit ongeveer 2,3 miljoen steenblokken, elk met een gewicht van ongeveer 2 ½ ton. Ze is gebouwd op de westoever van de Nijl, wat een groot, bijna vlak, kalksteenplateau is. Er wordt verder verondersteld dat er genoeg stenen zijn om een 3 meter hoge muur van 30 centimeter dik om héél Frankrijk te zetten. De ingang zit aan de noordzijde, de graftombe van de farao Cheops ligt in het midden. De sarcofaag is gemaakt van rood graniet, dezelfde steensoort als de muren van de grafkamer. Er is een prachtige steen, met zeer scherpe randen boven de ingang, deze is 3 meter lang en 1,3 meter dik, uiteraard is er helemaal geen cement o.i.d. gebruikt. De sarcofaag ligt eveneens precies evenwijdig aan de vier windstreken en is maar 1 centimeter smaller dan de ingang. Het binnenste van de piramide bestaat uit een afdalende gang, van hieruit kom je bij een rotskamer, een koninginnenkamer, een aantal luchtkanalen en een stijgende gang die doorloopt in een grote galerij met op het einde de koningskamer. In de koningskamer bevindt zich het graf van de farao. Boven de koningskamer zijn vijf kamers met grote granieten balken die de druk van de steenmassa erboven opvangen. De schachten die vanuit het midden van de zuidelijke en noordelijke muur van de grafkamer lopen, zijn waarschijnlijk gebouwd om de reis van de ziel van de koning naar de sterren mogelijk te maken.

Geschiedenis:
Farao Cheops (4e dynastie) heeft het laten bouwen rond 2600 v.C. om als graf voor zichzelf te dienen. Men veronderstelt dat het 20 jaar heeft geduurd om deze piramide te bouwen.
Het is niet bekend hoe deze blokken op hun plaats zijn gelegd, er zijn verschillende theorieën over. Zo wordt gedacht aan hellingen waar tegenop de stenen werden gesleept, ook zijn er theorieën over steigers en zelfs scharnierende hefbomen. Modernere theorieën zeggen dat ze zijn gemaakt als observatorium voor de ruimte, door sektes, dat ze zijn gebouwd bovenop geometrische structuren van nog véél oudere beschavingen en zelfs zijn er theorieën dat er buitenaardse wezens aan te pas moeten zijn gekomen (laten we die op voorhand maar niet ál te serieus nemen toch?). Tot op heden echter, blijft het meest waarschijnlijk dat deze piramide, net zoals de andere piramides, is gebouwd door de mensen die leefden aan de westelijke oever van de Nijl,
als begraafplaats voor hun koningen.

omgeving van de piramide van Cheops

reconstructie van de piramide

De hangende tuinen van Babylon

De hangende tuinen van Babylon
Hangende tuinen van Babylon
Zoals ze er uit gezien zouden kunnen hebben

Korte beschrijving:
Landschapstuinen gebouwd binnen de muren van het koninklijk paleis van Babylon (Irak) tussen de 8e en 6e eeuw v.C.

Ligging:
Ze zouden gelegen moeten hebben aan de oostelijke oever van de Eufraat,ca. 50 kilometer ten zuiden van Bagdad. Pas in de twintigste eeuw werden enkele geheimen onthuld, men worstelt nog steeds met bewijzen over de precieze locatie van de tuinen. Recentere archeologische onderzoeken in Bagdad hebben de fundamenten van het paleis blootgelegd en andere opgravingen hebben (naar wordt verondersteld) de terrasachtige tuinen met irrigatiesystemen ontdekt, men heeft met succes getracht de tuinen te reconstrueren. Echter, de Griekse historicus Straboon stelt met zekerheid dat de tuinen gelegen zijn aan de oever van de Eufraat, wat ook wel zo moeten aangezien de gevonden locatie honderden meters ervan verwijderd ligt, wat een irrigatie op dergelijke wijze heel erg onwaarschijnlijk maakt. Men heeft toen het gehele gebied tussen de Eufraat en het paleis onderzocht en men heeft overblijfselen van stenen muren gevonden van 25 meter dik vlakbij de rivier, waardoor nu dus wordt verondersteld dat de tuinen liepen vanaf de rivier tot aan het paleis.

Beschrijving:
De toegang liep schuin aan, zoals een heuvel. Het was een serie van terrassen, laag op laag aaneengeschakeld barstens vol exotische bomen, planten en bloemen, geïrrigeerd d.m.v. een complex systeem van waterpompen met water uit de Eufraat, die je nergens kon ontdekken. Het geheel van tuinen zou zijn gebouwd boven op een groot aantal kolommen, dus van de grond af, dit zou met vele lagen het geval kunnen zijn geweest. De planten hingen over de randen en de wortels kwamen door het gebouw heen naar beneden, door de irrigatie was het gras altijd groen. De bovenste lagen konden met trappen worden bereikt, aldus Straboon en Philo(on) van Alexandrië.

Geschiedenis:
Er bestaat een mogelijkheid dat deze tuinen helemaal nooit hebben bestaan, maar door fantasierijke en waarschijnlijk vooraanstaande historici/geleerden aanvankelijk vermeld en verder door Griekse historici en/of dichters/schrijvers als waarheid aangenomen en (met wat eigen fantasie) beschreven. Het Babylonische koninkrijk kwam tot grote bloei onder de beroemde koning Hammurabi (1792 – 1750 v.C.). Pas tijdens de regeerperiode van Nabopolassar (625 – 605 v.C.) wat de neo-Babylonische dynastie wordt genoemd, bereikte de Mesopotaamse beschaving zijn ultieme grootsheid. De zoon van Nabopolassar, Nebukadnezar II (604 – 562 v.C.) wordt genoemd als de opdrachtgever tot de bouw van de tuinen. Men zegt dat hij dat zou hebben gedaan voor zijn vrouw Amytis die een voorliefde had voor bergachtige landschappen, vanwege het feit dat ze daar vandaan kwam. Vreemd genoeg is het feit dat de Griekse historici, waaronder
vooral Berossus en Diodorus Siculus (Diodoros) zéér uitgebreide beschrijvingen optekenden, terwijl in de Babylonische geschriften zelf er met geen woord over wordt gerept, terwijl er wel heldere beschrijvingen zijn gevonden over het paleis van Nebukadnezar en de stad Babylon en haar muren. Ruim
250 jaar lang moeten de tuinen daar hebben gestaan en zijn onderhouden door vele generaties, maar ook in latere geschriften uit Babylonië vindt men er geen spoor van terug. Uit de beschrijvingen kan men ongeveer bepalen hoe groot de tuinen waren en weet men dat de funderingen evenredig groot moeten zijn geweest, maar echte sporen van dergelijke funderingen heeft men nog niet gevonden. Bovenstaande tegenstrijdigheden worden door cynici tegenwoordig aangegrepen om te beweren dat de tuinen in het geheel niet hebben bestaan, deze beweren dat het zou moeten gaan om andere tuinen in de regio; veel leiders destijds hadden nl. een voorliefde voor botanische kunst en legden soortgelijke tuinen aan, hoewel iets minder groot dan de hangende tuinen van Babylon. In 1899 vond Robert Koldewey, een Duitse archeoloog, op de locatie van het oude Babylon resten waarvan hij dacht dat dat de resten waren van de hangende tuinen. Hij vond funderingen en kamers, met gaten in het midden. Verder vond hij een steensoort waarvan bekend was dat deze alleen zijn gebruikt bij de muren van de noordelijke citadel (deel van een vesting) en de hangende tuinen van Babylon. Omdat de citadel reeds gevonden was, dacht hij met zekerheid te kunnen stellen dat dit de resten waren van de vermaarde tuinen, doch de afstand van deze resten tot de rivier was zó groot dat het onmogelijk moet zijn geweest om al het water dat nodig was voor dit bouwwerk over een dergelijke afstand te transporteren middels kanalen en wordt deze lokatie dus door velen als onwaarschijnlijk aangenomen. Laatste archeologische vondsten hebben tussen de rivier en het oude paleis brede funderingen blootgelegd, welke de basis zouden kunnen zijn geweest van de hangende tuinen, zoals Herodotos reeds vermeldde, lagen ze aan de oever van de Eufraat.

Het beeld van Zeus te Olympia

Het beeld van Zeus
Tempel van Artemis
Zoals het er uit gezien zou kunnen hebben

Korte beschrijving:
Een 12 meter hoog beeld in een tempel van deze god, belegd met goud en ivoor. Deze tempel is in 426 door brand verwoest.

Ligging:
Het beeld was geplaatst in de grote tempel van Zeus in Olympia in West-Griekenland, 150 kilometer ten Westen van Athene.

Beschrijving:
“In zijn rechterhand een beeltenis van Nikè (godin van de overwinning), gemaakt van ivoor en goud, in zijn linkerhand zijn scepter, ingelegd met alle mogelijke metalen en een adelaar daarop neergestreken. De sandalen van de god zijn gemaakt van goud, net zoals zijn gewaad”. Aldus de woorden van de Griek Pausanias (2e eeuw). Toen het beeld klaar was paste het nauwelijks in de tempel, Straboon schreef: “Het beeld is buiten alle proporties: Feidias heeft het beeld zittend gemaakt, maar met zijn hoofd zó dicht onder het plafond dat je de indruk krijgt dat wanneer hij zou opstaan, hij het gehele dak van de tempel er af zou drukken”. De voet van het beeld was 6,5 meter breed en 1 meter hoog, het beeld zelf was zo hoog als een flatgebouw met vier verdiepingen. Het beeld was zó groot dat er meer werd geschreven over de sokkel en de zetel van Zeus, dan over het lichaam. De troon was bezet met sfinxen en gevleugelde afbeeldingen van Nikè. Griekse goden en mythische figuren zoals Apolloon, Artemis en Niobes kinderen waren eveneens aanwezig. Het beeld was hier en daar versierd met giften van koningen en heersers, het meest opzienbarende daarvan was een wollen gordijn, voorzien van Assyrische geweven patronen en gekleurd met Phoenicische verfstof. Vandaag de dag is er niets over dan wat rotsblokken, de fundering en gevallen pilaren.

Geschiedenis:
Het beeld is gemaakt ter ere van Zeus, voor hem werden eveneens de Olympische spelen gehouden. Ten tijde van de spelen, stopten de volkeren met oorlog voeren. Atleten van Klein-Azië, Syrië, Egypte en Sicilië deden mee en allen aanbaden de koning der goden. Na verloop van tijd vond men de tempel er een tikje “mondain” uitzien en moesten er een aantal dingen aan worden “opgeknapt”. Een prachtig beeld zou dé oplossing zijn. De Atheense beeldhouwer Feidias werd voor deze gewijde taak uitverkoren. De tempel was ontworpen door de architect Libo(o)n en gebouwd rond 440 v.C. Feidias heeft er acht jaar aan gewerkt. De werkplaats van Feidias was (toevallig?) precies zo groot als de tempel van Zeus, daar heeft hij aan de verschillende onderdelen van het beeld gewerkt dat later in de tempel in elkaar werd gezet. In de 2e eeuw v.C. werd het reeds verweerde beeld op zeer knappe wijze gerestaureerd. Caligula, keizer van Rome,
besloot het beeld op te pakken en mee te nemen naar huis, maar zijn stellages bezweken onder het gigantische gewicht. Toen in 391 keizer Theodosius I de Olympische spelen verbood werd ook de tempel op zijn last gesloten. Olympia werd verder nog geplaagd door aardbevingen, aardverschuivingen en overstromingen en de tempel werd door een brand verwoest in de 5e eeuw. Reeds daarvoor was het beeld door welgestelde Grieken verplaatst naar een tempel in Constantinopel (Istanbul), alwaar het nog een tijdje overleefde tot het werd verwoest door een brand in 462. Later zijn nog replica’s gemaakt, géén daarvan hebben de tand des tijds overleefd.

De Colossus van Rhodos

De colossus van Rhodos
Colossus van Rhodos
Zoals hij er uit gezien zou kunnen hebben

Korte beschrijving:
Een 32 meter hoog bronzen beeld van de zonnengod Helios in de haven van Rhodos, gebouwd ter ere van de herdenking van de grote overwinning van Rhodos (305 – 304 v.C.). In 226 v.C. vernietigd door een aardbeving, waarna het 900 jaar lang bleef liggen. In 654 door het Arabische leger in kleine stukjes gehakt en als schroot verkocht.

Ligging:
Het was gesitueerd aan de ingang van de haven van het eiland Rhodos. Men heeft steeds gezegd dat het beeld precies aan het begin van de haven stond, zelfs met het ene been aan de ene kant van de ingang en het andere been aan de andere kant, echter opgravingen hebben aangetoond dat het beeld iets ten oosten van de huidige Mandraki haven (oude haven van Rhodos stad = hoofdstad van Rhodos, in het uiterste noorden van Rhodos) moet hebben gestaan of zelfs nog iets meer landinwaarts.

Beschrijving:
De sokkel was gemaakt van wit marmer en allereerst werden de voeten en de enkels gefixeerd. Verder kreeg het beeld een ijzeren en stenen raamwerk waarover het brons werd aangebracht. Toen het geheel rechtop stond was het ongeveer 33 meter hoog. Oude geschiedschrijvers beweerden dat, na het omvallen van het beeld, maar weinig mensen de duim konden omvatten met hun armen. Nu nog steeds weten we niet precies de juiste omvang van de colossus, maar moderne reconstructeurs komen waarschijnlijk veel dichter bij de waarheid dan de vroegere.

Geschiedenis:
Van de dag van gereedkomen tot zijn vernietiging zijn er niet meer dan 56 jaar overheen gegaan, toch verdient het werkelijk een plaats in de lijst van 7 wereldwonderen. Het was niet alleen een reusachtig beeld, maar vooral een symbool van eenheid voor het volk dat woonde op het prachtige eiland Rhodos. Griekenland werd in die tijd
beheerst door een groot aantal steden dat ieder voor zich volledige autonomie had. Drie van deze steden op Rhodos: Ialysos, Kamiros en Lindos besloten zich te verenigen tot één groot gebied, dit gebeurde in 408 v.C. en het kreeg één hoofdstad. Commercieel gezien boerde de stad goed en had het sterke economische banden met Egypte. In 305 v.C. belegerden de Antigonen van Macedonië het eiland in een poging de sterke banden tussen Rhodos en Egypte te breken. Ze konden de stad echter nooit innemen. In 304 werd de vrede gesloten en lieten de Antigonen een ware rijkdom aan
militaire uitrusting achter. Het volk van Rhodos verkocht dit allemaal en om de overwinning te vieren werd hiermee de colossus bekostigd en gebouwd, als beeltenis en ter ere van hun zonnegod Helios. De beeldhouwer Chares van Lindos heeft het bouwproject op zich genomen en had daarvoor vele arbeiders, die de bronzen lichaamsdelen vervaardigden. Het bouwen duurde 12 jaar en het beeld werd voltooid in 282 v.C. In 226 v.C. werd het beeld beschadigd door een aardbeving op zijn zwakste plek: de knie brak. Ondanks het feit dat de Egyptenaren aanboden om de gehele restauratiekosten te betalen, is het beeld nooit gerestaureerd vanwege het feit dat een daarvoor geraadpleegd orakel dit ten strengste afraadde. Daarna heeft het beeld bijna een eeuw in brokstukken op de grond gelegen tot in 654 de Arabieren een inval deden op Rhodos. Zij haalden het beeld verder uit elkaar en verkochten het aan een Joodse handelaar uit Syrië. Men zegt dat er 900 kamelen voor nodig waren om de resten van het beeld te vervoeren.

De tempel van Artemis

De tempel van Artemis
Tempel van Artemis
Zoals ze er uit gezien zou kunnen hebben

Korte beschrijving:
Een kolossale tempel, gebouwd door Kroisos in 550 v.C. ter ere van Artemis (de godin van de jacht, de natuur en de geboorte). Ze was versierd met prachtige bronzen beelden die gemaakt waren door de allerbeste kunstenaars van die tijd en had een afmeting van 110 x 55 meter. Door invallende Goten in 262 vernietigd.
Sommige delen ervan bevinden zich nog steeds in het “British museum“.

Ligging:
De tempel stond in Efese, bij de huidige stad Selçuk, ongeveer 50 kilometer ten zuiden van Izmir (Smyrna) in Turkije.

Beschrijving:
Ondanks het feit dat het één van de vele tempels was, was deze zó bijzonder dat zij met recht een plaats heeft verdiend tussen de 7 wereldwonderen. Het was volgens zeggen het prachtigste gebouw dat ooit op de aarde heeft gestaan. Hij wordt ook wel de grote marmeren tempel of tempel D genoemd. De bouw werd gesponsord door Kroisos, koning van Lydië
en ontworpen door de Griekse architect Chersiphroon. Het was voorzien van talrijke bronzen beelden van vooraanstaande kunstenaars: Feidias,
Polykleitos, Kresilas en Fradmon. De funderingen waren rechthoekig van vorm zoals de meeste tempels van die tijd. Het grote verschil met andere heiligdommen was dat deze geheel van marmer was gemaakt. Het had een rijk versierde façade die over een ruime binnenplaats uitkeek. Marmeren trappen rondom leidden naar het grote platform dat 80 bij 130
meter mat. De kolommen waren 20 meter hoog met Ionische kapitelen en ze hadden gegraveerde ronde zijden.In totaal waren er 127 kolommen, rechthoekig uitgelijnd over het gehele platform behalve de centrale cella. De tempel bevatte vele kunstwerken, inclusief vier bronzen beelden van amazonen, gemaakt door de beste kunstenaars van die tijd. Toen Paulus de stad bezocht, was de tempel versierd met gouden pilaren, zilveren beeldjes en vele schilderijen. Er is geen bewijs dat er een beeld van Artemis in het midden van de tempel heeft gestaan, maar er is geen enkele reden om dan ook maar aan te nemen dat dit niet het geval zou zijn geweest. Onlangs zijn er bij opgravingen ook geschenken gevonden van pelgrims in de vorm van beelden van Artemis, gemaakt van goud en ivoor. Verder heeft men ook oorbellen, armbanden en halskettingen gevonden, afkomstig uit het verre Perzië en India. De vroege gedetailleerde beschrijvingen van de tempel hebben
de archeologen zeer geholpen deze te reconstrueren, de huidige reconstructies geven ons een behoorlijk beeld van het uiterlijk, maar de werkelijke schoonheid ligt in de architectonische hoogstandjes en artistieke details welke voor altijd voor ons onbekend zullen blijven (?).

Geschiedenis:
De tempel was gebouwd ter ere van de godin van de jacht, de wilde natuur en de vruchtbaarheid: Artemis. Ondanks het feit dat de funderingen stammen uit de 7e eeuw v.C., was de tempel zelf rond 550 v.C. gebouwd. Het had niet alleen een religieuze doelstelling maar deed ook dienst als marktplaats. Het heiligdom werd bezocht door kooplieden, toeristen, handwerkslieden en koningen die de godin eerden door hun winsten met haar te delen. In de nacht van 21 juli 356 v.C. heeft een persoon
genaamd Herostratos de tempel in brand gestoken, die daarop tot de grond toe afbrandde. De reden daarvoor was dat deze man zijn naam voor eeuwig wilde vastleggen, dát is hem gelukt, echter hij werd wel terstond ter dood veroordeeld en terechtgesteld. Toevalligerwijs werd ook in die zelfde nacht, Alexander de Grote geboren. De geschiedschrijver Ploutarchos
schreef later dat de godin zó druk doende was met de begeleiding van de geboorte van Alexander de Grote dat ze vergat haar tempel tegen dit onheil te behoeden. De twintig jaren die daarop volgden werd hij geheel herbouwd, deze wordt door archeologen nu tempel E genoemd. Toen Alexander de Grote Klein-Azië veroverde heeft hij
geholpen met de herbouw ervan. Paulus had grote moeite om in Efese het Christendom te verkondigen, men wilde niet wijken van hun geloof in de godin Artemis. Toen de tempel weer werd verwoest, dit keer door de Goten in 262, beloofden de mensen wederom deze te herbouwen. In de 4e eeuw waren echter de meesten bekeerd tot het christendom en verloor de tempel zijn geloofswaarde. Johannes, patriarch (bisschop) van Constantinopel, ook wel Chrysostomos (guldenmond) genoemd, heeft de tempel in 401 de nekslag toegediend en tot de grond toe verwoest. Later werd Efese geheel verlaten en pas in de 19e eeuw werd de plaats weer opgegraven. De graafwerkzaamheden hebben de funderingen blootgelegd, alsmede de weg naar deze moerassige plek. Men heeft nog geprobeerd de tempel te herbouwen maar verder dan een paar zuilen is men (voorlopig ?) niet gekomen.

Het Mausoleum te Halikarnassos

Het mausoleum te Halikarnassos
Het mausoleum te Halikarnassos
Zoals het er uit gezien zou kunnen hebben

Korte beschrijving:
Graftombe van Mausollos, tiranniek heerser van Karië, Klein-Azië. Gebouwd door zijn zuster en vrouw Artemisia II. Omtrek 125 meter. Op de top was een piramideachtige constructie dat een vierpaards strijdwagen van marmer bevatte. In de Middeleeuwen verwoest door een aardbeving.

Ligging:
Het was gelegen in de huidige stad Bodrum (voorheen Halikarnassos) bij de Egeïsche zee, in zuidwest Turkije. Zoals vele andere provincies, was ook het koninkrijk Karië in het westelijk deel van Klein-Azië zó ver verwijderd van de Perzische hoofdstad dat het vrijwel autonoom was, evenals de satrapiën.

Beschrijving:
Net zoals de grote piramide van Cheops,
was dit mausoleum een begraafplaats van een koning, toch heeft dit zulke bijzondere specifieke eigenschappen dat het een geheel eigen plaats heeft verdiend in de lijst van de 7 wereldwonderen. Geografisch gezien ligt het dichter bij de tempel van Artemis dan de piramide van Cheops. Vooral de schoonheid, meer dan de grootte, heeft de bezoekers voor vele jaren gefascineerd. De basis was rechthoekig met de afmetingen 40 bij 30 meter. Bovenop de funderingen bevond zich een trapsgewijs podium waarvan de zijden met beelden waren gedecoreerd. De grafkamer en de sarcofaag waren vervaardigd van albast (calciet / gips : één naam voor twee gesteenten doordat de Grieken beide gebruiken voor
zalfflesjes, de fout is altijd blijven bestaan), afgezet met goud. Deze was gesitueerd op het podium en omgeven door Ionische zuilen. Deze zuilenrij ondersteunde een piramidevormig dak wat op zijn beurt weer was versierd met beelden. Een beeld van een strijdwagen met vier paarden verfraaide de bovenkant van de tombe. De totale hoogte van het mausoleum was 45 meter, waarvan 20 meter werd beslagen door het podium, 12 meter voor de zuilenrij, 7 meter voor de piramide en 6 meter voor de strijdwagen bovenop. De schoonheid van het mausoleum ligt niet alleen in het gebouw zelf maar eveneens in de decoraties en beelden die de verschillende niveaus van het podium verfraaiden en het dak. Dit waren tientallen afbeeldingen van mensen op ware grootte, maar ook kleiner en groter dan dat, verder ook leeuwen, paarden en andere dieren. De beelden waren gemaakt door de Griekse kunstenaars: Bryaxis, Leochares, Scopas, en Timotheus, die ieder verantwoordelijk waren voor hun eigen zijde. Juist vanwege deze beelden van dieren en mensen, heeft het mausoleum een geheel eigen plaats, immers: het bevat geen beelden van goden, zoals gebruikelijk was in de andere bouwwerken uit die tijd. Sommige van de beelden zijn gered en te bezichtigen in het “British museum“. Hieronder zijn ook delen van beelden en stukken van de fries (horizontale deel van de façade, dat rust op de pilaren), die de strijd tussen de Grieken en de Amazonen
laten zien. Ter plaatse van het mausoleum zelf vind je alleen nog de funderingen. Huidig archeologisch onderzoek geeft een duidelijk beeld van de vorm en het voorkomen van het mausoleum. Een late reconstructie van de korte zijde toont de extravagante uitspattingen van de kunstvoorwerpen en de architectonische aspecten van het mausoleum, niet voor niets wordt dit woord nu gebruikt voor vele grote graftombes die we vandaag de dag kennen en nog immer laten bouwen…….

Geschiedenis:
Toen de Perzen hun oude koninkrijk gingen uitbreiden met Mesopotamië, Noord-India, Syrië, Egypte en Klein Azië, kon koning Mausollos zijn
koninkrijk niet blijven beheersen zonder de hulp van gouverneurs en heersers, de zogenaamde satrapen (veelal ook Perzen), die heel veel macht hadden in hun eigen regio. Van 377 tot 353 v.C. regeerde koning Mausollos en verhuisde hij de hoofdstad naar Halikarnassos. Niets is interessant in zijn leven behalve de graftombe die hij heeft laten maken. Het bouwwerk was een idee van zijn vrouw en zuster Artemisia II en de bouw zou kunnen zijn begonnen tijdens zijn leven. Het kwam gereed in 350 v.C., dit was drie jaar na zijn dood en één jaar na de dood van zijn vrouw. 16 eeuwen lang bleef het mausoleum in goede conditie, totdat een aardbeving enige schade toebracht aan het dak en de zuilenrij. In de vroege 15e eeuw vielen de ridders van Malta (Johannieterorde) de streek binnen en bouwden een gigantisch kruistochtkasteel. Toen ze in 1494 besloten dit verder te versterken, gebruikten ze daarvoor stenen van het mausoleum. In 1522 waren zo ongeveer alle stenen opgebruikt. Vandaag de dag staat dat kasteel nog steeds in Bodrum en zijn de marmeren stenen van het mausoleum daar te zien.

De vuurtoren van Alexandrië

De faros van Alexandrië
Faros van Alexandrië
Zoals hij er uit gezien zou kunnen hebben

Korte beschrijving:
Gigantische vuurtoren op de oostkaap van het eiland Pharos te Alexandrië, 110 – 140 meter hoog. In de eerste helft van de 14e eeuw verwoest door een aardbeving, delen ervan zijn in 1994 in de zee teruggevonden.

Ligging:
Het was gelegen op het (vroegere) eiland Pharos, dat nu een uitsteeksel is van de stad Alexandrië in Egypte.

Beschrijving:
Voor zeelieden betekende het een veilige terugkomst, voor architecten betekende het het hoogste bouwwerk op aarde en voor wetenschappers was het de spiegel die hen het meest fascineerde; de reflectie van deze spiegel droeg meer dan 50 kilometer uit de kust! Oude geschriften van Straboon en Plinius de Oude geven ons beschrijvingen van de toren en de prachtige witte marmeren omhulling. Ze vertellen ons hoe de spiegels tientallen kilometers ver konden reflecteren en zelfs dat ze werden gebruikt om schepen op te sporen en te verbranden nog vóórdat ze de kust konden bereiken. In 1166 bezocht een Arabische reiziger genaamd Abou-Haggag Al-Andaloussi de vuurtoren. Hij verstrekte ons een rijkdom aan informatie en gaf een nauwkeurige beschrijving van het gebouw wat moderne archeologen hielp om het gebouw te reconstrueren. Het bestond uit drie delen. Het onderste deel was 57,53 meter hoog en had een cylindrische kern, het middelste gedeelte was achthoekig en had een lengte van 27,45 meter en het derde deel was rond met een lengte van 7,32 meter. De totale hoogte van het bouwwerk bedroeg ongeveer 117 meter (de maateenheden waren destijds verschillend per gebied), wat gelijkwaardig is met een tegenwoordig flatgebouw van veertig verdiepingen! Het hart van de vuurtoren werd gebruikt als een gang om de brandstof voor de vuurtoren naar boven te hijsen. Een beeld van Poseidon bekroonde de top van het gebouw.

Geschiedenis:
Kort na de dood van Alexander de Grote, nam zijn commandant Ptolemaios I (Soter) de macht over in Egypte. Hij was getuige geweest van het stichten van Alexandrië en maakte daarvan zijn hoofdstad. Voor de kust lag een klein eiland: Pharos, de legende zegt dat deze naam afkomstig is van: farao’s eiland. Het eiland was verbonden met het vasteland door een dijk genaamd de “Heptastadion” welke de stad een dubbele haven gaf. Vanwege de gevaarlijke zeilomstandigheden en de ondiepe kust was een vuurtoren broodnodig. Het project was bedacht en aangevangen door Ptolemaios I rond 290-280 v.C., maar werd pas na zijn dood voltooid tijdens de regeerperiode van Ptolemaios II (Filadelfos). Sostratus, een tijdgenoot van Eukleides, was de architect, maar gedetailleerde berekeningen voor het gebouw en zijn accessoires werden verricht
in de Alexandrijnse bibliotheek / mouseion. Het gebouw werd opgedragen aan Ptolemaios I (Soter) en zijn vrouw Berenike. Eeuwenlang werd de
vuurtoren in de nacht gebruikt door licht van vuur te reflecteren en overdag het zonnelicht. Het werd zelfs afgebeeld op Romeinse munten, net zoals vandaag de dag nog sommige belangrijke gebouwen eveneens op de munten worden geslagen.
Toen de Arabieren Egypte veroverden, bewonderden ze Alexandrië om zijn pracht en rijkdom. De vuurtoren wordt in hun geschriften vaak genoemd. De latere Egyptische heersers
echter, verhuisden de hoofdstad naar Caïro aangezien ze niet veel belang hadden bij de Middellandse Zee. Toen per ongeluk eens de spiegel naar beneden werd gehaald, heeft men het niet meer op zijn plaats teruggezet. In het jaar 956 werd Alexandrië door een aardbeving dooreen geschud en ontstond er (geringe) schade aan de vuurtoren. Later, in 1303 en 1323 brachten nieuwe aardbevingen meer serieuze schade aan het gebouw toe. Toen in 1349 de beroemde Arabische reiziger Ibn Battuta Alexandrië bezocht, kon hij al niet meer de vuurtoren in of zelfs maar de deur bereiken. Toen in 1480 de sultan der
Mamelukken genaamd Qaitbay, besloot de verdediging van Alexandrië te versterken, bouwde hij een middeleeuws fort precies op de zelfde plaats waar de vuurtoren stond, met behulp van de stenen en het marmer van diezelfde vuurtoren.
Van de zes wereldwonderen die verdwenen zijn, was de vuurtoren de laatste, zodoende hebben we exacte en nauwkeurige gegevens over zijn vorm en precieze locatie.
Alhoewel de vuurtoren van Alexandrië nu niet meer bestaat heeft het wel zijn invloed op de vele huidige vuurtorens van tegenwoordig in de omgeving van de Middellandse Zee helemaal tot aan Spanje. Op taalkundig gebied heeft het eveneens nog steeds zijn weerslag, kijk maar in de woordenboeken naar de Franse, Italiaanse en Spaanse namen voor vuurtoren.